Skonsolidowana Kopalnia Hoym. (1841-1870)  

 

Powstała kopalnia gwarecka o 122 kuksach i w latach 1841-1870 miała taki charakter własności. W roku 1860 na podstawie nowego prawa powstało gwarectwo o 1000 udziałach( kuksach).

Reprezentantem Gwarectwa w 1870 roku był dyrektor kopalni Teodor von Lilienhof ze Słupnej koło Mysłowic. Przez cały okres na rozwój kopalni ogromny wpływ miał jako fachowiec Fryderyk Wilhelm Grundman z Katowic jej udziałowiec. 

Po roku 1842 całe wydobycie skupiło się wzdłuż północnej strony ulicy Rydułtowskiej, szyby Beust ( Miarka) i Grundman (Kościuszko II), na poziomie od 48 do 64m głębokości . W środku kopalni był szyb wodny Thurnagel ( Zygmunt), 60m głęboki na tzw. Maszynioku. Dalej na wschód, na obecnych działkach pracowniczych, były szyby Goldamer (Zosia)( o głębokości 26,4m w końcowym okresie 51m) z pochylnią transportową węgla na ulicę Sokolską oraz Gluckauf (51,2m) i Wetter( początkowo 26,4m). W sumie kopalnia do roku 1870 miała 17 różnej głębokości szybów, od 24m do 105m. 

Rozpoczęto głębienie szybów w kierunku północnym Pfeiffer (Marian- stara Sokolnia) 79m głęboki, Graf Reden z 1855 roku , 105m głęboki i  pierwszy na wzniesieniu Babiej Góry w Niewiadomiu. Szyby Thurnagel,  Pfeiffer i Graf Reden zostały wyposażone w parowe maszyny wyciągowe, opalane drobnym węglem. Nie miały wież szybowych, ponieważ  budynki były budowane z piaskowca a napędy montowane były nad otworem szybowym.  Kopalnia zatrudniała około 350 ludzi w najlepszym okresie. Wydobycie mierzone było za pomocą beczek o pojemności 183kg. W roku 1835 wydobyto 6308 ton, w 1847 razem gruby i drobny węgiel 5357 ton. Dzięki linii kolejowej do Raciborza i Orzesza nastąpił wzrost wydobycia. W roku 1857 wydobyto 22 470 ton, 1865 – 35 540 ton,a w 1870 roku już 45 064 tony. 

Kopalnią kierował nadsztygar, robotami sztygar, pomiarami i sprzedażą węgla „mierca węgla” , a wszystkie zapisy prowadził szycht mistrz- pisarz ( w 1831 roku pan Grundman na kopalni Sylwester), a na skonsolidowanej Suchlich.. Mapy górnicze sporządzali w latach 1821-1870 miernicy: Merker, Guttler w Mikołowie oraz Hauck z OUG w Raciborzu.  

W tym czasie wydobycie prowadzono w pokładach Hoym (602), Hoym Dolny lub Carolus (603) oraz Osten (604) i Dolny (605) w różnych okresach i miejscu nadania. 

 

Gwarecka Kopalnia „ Laura”. 

Zgłoszona została w dniu 20.4.1840 roku przez kupca Karola Gottlieba Kopisz z Wrocławia, a nadanie to znajdowało się po północnej stronie Babiej Góry od strony Niewiadomia. Królewski Wyższy Urząd Górniczy w Brzegu w oparciu o protokół sporządzony w Biertułtowach z dnia 31.10.1943 roku nadał pole „Laura” inspektorowi hutniczemu Fausack z Królewskiej Huty. Nadanie zatwierdziło Ministerstwo Finansów w Berlinie w dniu 24.6.1844 roku. 

W latach 1940-1970 nie ma dokumentów na temat wydobycia w tym nadaniu.

 

 

Skonsolidowana Kopalnia - Laura (1870-1890) 

 

W dniu 30.12.1870 roku zawarta została umowa o połączeniu i powstało jedno gwarectwo o połączonych nadaniach pod nazwą „ Skonsolidowana Kopalnia Hoym- Laura”. Właścicielami  1000 kuksów zostali udziałowcy tych kopalń.

Gwarkowie wybrali dyrektorem Teodora von Lilienhof z Słupnej koło Mysłowic. Wszystkie organizacyjne i prawne warunki kopalni odbyły się u notariusza  Królewskiego Sądu Apelacyjnego Augusta Rendschmidt w Rybniku. Wyższy Urząd Górniczy zatwierdził w dniu 11.9.1871 roku konsolidacje tych kopalń. Do roku 1885 dyrektorem był Teodor von Lilienhof, potem inspektor górniczy Brendel, a od 1888 dyrektor górniczy Mauve z Rybnika.

W roku 1888 przyłączono pole „ Carolus” na wschód od kopalni na terenie doliny rowu biertułtowskiego i Niedobczyc. Kopalnia „Carolus” istniała od 1837 roku do czasu przyłączenia.  Niestety utrudnione wydobycie w pokładach 602 i 603 (wychodnie pokładów ) uniemożliwiało opłacalne wydobycie. Istniała do 1860 roku. W roku 1882 pole to nabył z dużym prawdopodobieństwem od prof. Karola Kuh, Fryderyk Wilhelm Grundman i został jego właścicielem. Pole to weszło w skład kopalni gwareckiej „Skonsolidowana Hoym- Laura”. 

Pod koniec XIX wieku wprowadzono transport końmi skrzyń na kołach z pełnymi beczkami węgla po torach kutych. Do końca gwareckiej kopalni udostępnione były już pokłady 602,603, 604, 605 i 606 do głębokości 135m. (M. Smołka .Dzieje kopalni”Ignacy”( „Hoym”)1792-2001)

W roku 1870 kopalnia wydobyła 45 000 ton węgla przy załodze 290 pracowników, a w końcowym okresie 1889 roku wydobyto 66 551 ton przy 242 pracownikach.

W latach 1873 do 1874 zakończono wybieranie pokładu 602 do poziomu 102m, a w polu Laura założono nowy szyb Grundmann (Kościuszko) do poziomu 150m. Po raz pierwszy połączono przekopem przewozowym trzy szyby Graf Reden (Sobieski), Pfeiffer (Marian) i Thurnagel (Zygmunt) na poziomie + 170m. W 1880 roku przy szybie Graf Reden wybudowano budynki biurowe i przemysłowe, które zostały wyburzone w październiku 2012 roku.

Szyb "Graf Reden" (Sobieski) budynek nadszybia z 1855r. przekształcony w roku 1895

 

Szyb "Graf Reden" (Sobieski) budynek nadszybia stan z roku 1999

 

W roku 1887 zgłębiono ostatni już szyb w polu Laura, Oppurg (Głowacki) do poziomu 115m ( w wyniku awarii pomp został zatopiony). Kopalnia posiadała dwie maszyny wydobywcze o mocy wspólnej 40KM, oraz trzy maszyny parowe dla odwadniania o mocy 187 KM. Pod ziemią pracowały 3 konie i 3 na powierzchni dla transportu węgla od szybu Graf Reden (Sobieski) do linociągu przy szybie Grundmann (Kościuszko). Górnicy na dole pracowali w dalszym ciągu siłą swoich mięśni , prostymi narzędziami.